Szepty o historii. Whispers from the Past.

 Trzecia ojczyzna Pewnego dnia, już jakiś czas temu, dostałam wiadomość od koleżanki, jednej z „naszych”, że z Polski do Toronto przyleciała antropolożka, która prowadzi badania nad Ukraińcami z Polski żyjącymi w Kanadzie. Patrycja Trzeszczyńska, etnolożka i ukrainoznawczyni, adiunkt w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Jagiellońskiego, szuka rozmówców, z którymi mogłaby przeprowadzić wywiad. Moja koleżanka pytała, czy zgodziłabym się na taką rozmowę. Szczerze mówiąc ze zdziwieniem, ale również z pewnym uczuciem ciekawości przyjęłam tę wiadomość i oczywiście zgodziłam się na spotkanie. Nie byłam pewna, na ile moje doświadczenia, wspomnienia mogą uzupełnić czy wspomóc badania, ale wyszłam z założenia, że przynajmniej ja sama czegoś się dowiem.Spotkałyśmy się z Patrycją raz, później kolejny i, jako że jej badania trw...

 Слово Механізм нашого, накинутого й ідеалізованого нарацією переможців так званого «західного» світу, опертого на європейській юдеохристиянській науці й традиції, показав, що слово вимовлене хоч і є основним інструментом комунікації, та не має жодної цінності.   Інструмент, що сприяв створенню всіх цивілізацій, без твердого, фізичного образу у формі запису залишився зведеним до шуму.   Сотнями років ми будували цілі системи ієрархій копій, печаток, папок для підписів, винаходячи щоразу нові методи захисту, збереження від знищення, втрати – часом навіть без огляду на вкладений зміст. Таке собі документування заради самого документа. Ясна річ, я не бачу в цьому нічого поганого. Бо й сама люблю порпатитися в старих паперах. Але щоразу частіше маю відчуття, що наше узалежнення й базування тільки чи переважно на письмовій формі, створення суспільного дарвінізму, в якому особи, що користуються такими ж писемними формами, опиняються вище в піраміді еволюції, автоматично дисквал...

 Poznalam Cie po oczach Londyn, rok 1964. Na stołeczku przy kaloryferze siedzi czterdziestodwuletnia Julia i przyciska do siebie swojego czteroletniego synka. W kuchennej zapasce ochraniającej spódnicę i chustce na głowie zawiązanej według trendu lat pięćdziesiątych nie wygląda na swój wiek. Ktoś obcy, patrząc na zdjęcie, mógłby pomyśleć, że to babcia tuli swego wnuka. Julia ma chore nerki i wie, że umiera, ale to nie jest moment, aby myśleć o śmierci. Gdy trzyma w ramionach swój kilkuletni skarb, uśmiech mimowolnie pojawia się na jej twarzy. Synek w pewne j  chwili pyta: „Mamo, a gdzie ty mnie znalazłaś?”, na co ona odpowiada: „W sklepie”. Małego jednak ta odpowiedź nie satysfakcjonuje, więc drąży dalej: „Ale skąd wiedziałaś, że to ja?”. Julia, na chwilę rozbawiona pytaniem, patrzy na synka i nadając kolejnej odpowiedzi bardziej poważny ton, mówi: „Rozpoznałam cię po twoich bardzo czarnych oczach”. Fotografia jest czarno-biała, ale te dwie pary oczu, cztery małe węgielki, wyr...

LATCA- twórcy diaspory z Toronto. LATCA to angielski skrót od Literary and Artistic Association Canada Branch, czyli ukraińskiej nazwy grupy twórców ЛАТКА — Літературно-Артистичне Товариство відділ Канада. LATCA, ЛАТКА to taka zwykła łatka. Jedna z definicji łatki określa ją jako plamę w innym kolorze niż tło. Chociaż organizacja jest zarejestrowana, to próżno   byłoby szukać tu jakiejś konwencjonalnej struktury. Taki był też zamiar założycieli torontońskiego Towarzystwa LATCA, Olgi Baldin i Ihora Poliszczuka. Co było impulsem, który wywołał potrzebę stworzenia takiego Towarzystwa, przypomina Ihor — ojciec założyciel, duchowy i kreatywny przywódca, znany torontoński artysta malarz i konserwator sztuki: „Znajomość, a zarazem twórcza współpraca z Siostrami Telniuk. Po raz pierwszy usłyszałem współczesną ukraińską muzykę takiej jakości, prawdziwa wielka sztuka. One (Siostry Telniuk) otworzyły przede mną cały wszechświat ukraińskiej poezji na najwyższym poziomie. Wspólnie z najbardziej...